เป็นแบบอย่างของคนไทยที่ยึดถือปฏิบัติสืบต่อกันมา เป็นสิ่งแสดงให้เห็นถึงชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทย เช่น ประเพณีสงกรานต์ ที่มีการรดน้ำดำหัวขอพรจากผู้ใหญ่ แสดงถึงการให้ความเคารพผู้อาวุโสกว่าเป็นต้น
จังหวัดสุรินทร์ก็มีประเพณีที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน ก็คือประเพณีแซนโฎนตา เป็นประเพณีหนึ่งที่มีความสำคัญและปฏิบัติสืบทอดติดต่อกันมายาวนานนับพันปีของชาวเขมร
ที่แสดงออกถึงความกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ สะท้อนให้เห็นความรัก ความผูกพัน ความกตัญญูของสมาชิกในครอบครัว
เครือญาติ และชุมชน โดยจะประกอบพิธีกรรมตรงกับวันแรม 14 ค่ำเดือน 10 ของทุกปี เมื่อถึงวันแรม 14 ค่ำเดือน 10 ลูกหลาน ญาติพี่น้องที่ไปประกอบอาชีพหรือตั้งถิ่นฐานที่อื่น ไม่ว่าจะใกล้หรือไกล
จะเดินทางกลับมารวมญาติ เพื่อทำพิธีแซนโฎนตา
การเตรียมอุปกรณ์เครื่องเซ่นไหว้
ในพิธีแซนโฎนตาประกอบด้วย อาหารคาว – หวาน ผลไม้ เครื่องดื่ม
และอุปกรณ์ดังต่อไปนี้
1.1 อาหารคาวได้แก่
ปลานึ่ง ปลาย่าง หมูย่าง ไก่ย่าง แกงวุ้นเส้น แกงกล้วย ต้มยำไก่ ลาบหมู ไก่นึ่ง ซึ่งต้องเป็นไก่ทั้งตัวเอาเครื่องในออก
1.2 อาหารหวาน ได้แก่
ข้าวต้มมัดใบมะพร้าว ขนมเทียน ขนมนางเล็ด ขนมโชค(ขนมดอกบัว) ขนมโกรด ข้าวกระยาสารท
1.3 ผลไม้ ได้แก่
มะพร้าวอ่อน กล้วย ส้ม ละมุด พุทรา องุ่น เป็นต้น
1.4 เครื่องดื่ม ได้แก่
น้ำเปล่า เหล้าขาว น้ำอัดลม เหล้าสีต่างๆ เป็นต้น
1.5 อุปกรณ์ต่างๆ
ได้แก่ เสื่อหวาย ที่นอนแบบพับ หมอน ผ้าขาว ผ้าไหม ผ้าโสร่ง อาภรณ์ต่าง ๆ พาน ธูป
เทียน กรวย 5 ช่อที่ทำจากใบตองสดม้วนเป็นกรวย แล้วสอดด้วย
ธูป และใบกรูยกะนำ ความหมายของการจัดกรวย 5 ช่อ
คือ ขันธ์ 5 หมายถึง รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ
ในการเตรียมอุปกรณ์เครื่องเซ่นนั้น
คนในครอบครัว และญาติ ๆ ก็จะมาช่วยกันประกอบอาหาร คาว – หวาน วัตถุดิบบางส่วนซื้อมาจากตลาด
บางส่วนได้มาจากภายในหมู่ซึ่งญาติ ๆ นำมาช่วยกัน
